Avşa Adası'nın Tarihi: Afisia'dan Bugünkü Avşa'ya

Bugün yazları on binlerce tatilciyi ağırlayan Avşa'nın çok eskilere uzanan bir geçmişi var. Marmara Denizi'nin güneyindeki bu küçük ada, yüzyıllar boyunca farklı adlarla anıldı ve farklı toplulukların yurdu oldu.

Adanın eski adları

Ada antik ve Bizans kaynaklarında Afisia ya da Afousia olarak geçer. Bunun yanında Ophiussa ve Pangia (Panagia) gibi adlarla da anılmıştır. Türkler arasında uzun süre "Türkeli" ve "Araplar Adası" adları da kullanıldı. Adanın resmi adı 2005 yılında Avşa olarak değiştirildi.

Meryem Ana Manastırı

Adanın tarihi yapılarının en önemlisi, 17. yüzyıldan kaldığı bilinen Meryem Ana Manastırı'dır. Bugün yalnızca kalıntıları ayaktadır. Bazı kaynaklar adanın "Pangia" adının bu manastırdan geldiğini yazar. Manastırın bulunduğu bölgedeki koy için Manastır Koyu yazımıza bakabilirsiniz.

Sürgün adası

Orta Çağ boyunca Marmara adaları, gözden düşen din adamları ve yöneticiler için sürgün yeri olarak kullanıldı. Avşa da bu adalardan biriydi.

Avşa merkez ve Yiğitler

Yerel anlatılara göre geçmişte bugünkü Avşa merkezinin bulunduğu tarafta Rumlar yaşarken Türkler Yiğitler köyünde otururdu. Bağcılık ve şarapçılık geleneği de o dönemlerden bugüne uzanır; adanın meşhur Adakarası üzümü bu mirasın bir parçasıdır.

Bugünkü Avşa

Avşa, Balıkesir'in Marmara ilçesine bağlıdır. 1991'de belde belediyesi kuruldu; 2012'de çıkarılan büyükşehir yasasıyla mahalle oldu. Yaklaşık 7 km uzunluğunda ve 4 km genişliğindeki adada kış nüfusu birkaç bin kişiyi geçmezken yazın nüfus kat kat artar. Adanın başlıca geçim kaynağı turizm, ardından bağcılık ve şarapçılıktır.